Detox diet (Detox giảm cân) có thực sự hiệu quả như “lời đồn đại”?

0
244
Detox giam can
Detox giảm cân có thực sự hiệu quả?

Hiện nay, chế độ ăn thải độc (detox diet hay detox giảm cân) đã trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Người ta khẳng định chúng có thể lọc sạch máu, giảm cân và loại bỏ các độc tố gây hại ra khỏi cơ thể.

Tuy nhiên cách thức hoạt động chúng ra sao, thứ chúng sẽ loại bỏ là gì và liệu chúng có thực sự có tác dụng hay không vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng.

Trong bài viết này chúng tôi sẽ nói chi tiết về chế độ ăn thải độc và các tác động đến sức khỏe của chúng.

Detox diet là gì?

Detox diet là chế độ ăn kiêng ngắn hạn không liên tục được vạch ra để loại bỏ độc tố ra khỏi cơ thể.

Một chế độ ăn thải độc điển hình bao gồm một khoảng thời gian nhịn ăn, tiếp theo là chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt gồm trái cây, rau củ, nước ép trái cây và nước. Đôi khi nó cũng bao gồm thảo mộc, trà, thực phẩm chức năng và việc làm sạch ruột già.

Chế độ này được khẳng định là có khả năng:

  • Cho các bộ phận trong cơ thể nghỉ ngơi bằng việc nhịn ăn.
  • Kích thích gan thải độc.
  • Đẩy mạnh việc giải độc thông qua phân, nước tiểu và mồ hôi.
  • Cải thiện tuần hoàn máu.
  • Cung cấp dưỡng chất cho cơ thể.

Các liệu pháp giải độc thường được khuyên dùng nhất do tiếp xúc với các hóa chất độc hại có trong môi trường hoặc trong chế độ ăn bao gồm các chất gây ô nhiễm, hóa chất tổng hợp, kim loại nặng và các hợp chất có hại khác.

Chế độ ăn này cũng được coi là có thể giúp giải quyết những vấn đề về sức khỏe, bao gồm béo phì, vấn đề tiêu hóa, bệnh về miễn dịch, viêm, dị ứng, đầy hơi và mệt mỏi mãn tính (1).

Tuy nhiên, vẫn chưa có nhiều nghiên cứu về chế độ ăn thải độc và một số nghiên cứu đã được công bố có nhiều hạn chế đáng kể (2, 3).

Điểm then chốt: chế độ ăn thải độc là sự can thiệp ngắn hạn được vạch ra để loại bỏ độc tố ra khỏi cơ thể. Chúng được khẳng định là giúp giải quyết nhiều vấn đề về sức khỏe.

Những cách thải độc (detox) phổ biến nhất

nuoc detox giam can
Nước detox giảm cân

Có nhiều khách để thực hiện chế độ ăn thải độc, từ nhịn đói hoàn toàn và uống nước ép trái cây (nước detox) cho đến ăn những thực phẩm đơn giản.

Đa số chế độ ăn thải độc (detox) bao gồm ít nhất 1 trong những yếu tố sau (1):

  • Nhịn ăn từ 1 – 3 ngày:
  • Uống nước ép trái cây và rau củ tươi, thức uống pha trộn (smoothie), nước và trà.
  • Chỉ uống một số chất lỏng cụ thể như nước muối hoặc nước chanh.
  • Thực phẩm có khả năng đào thải kim loại nặng, chất gây ô nhiễm và chất gây dị ứng.
  • Uống sản phẩm bổ sung hoặc thảo mộc.
  • Tránh mọi thức ăn gây dị ứng rồi sau đó ăn lại từ từ.
  • Sử dụng thuốc nhuận tràng, làm sạch ruột già.
  • Tập thể dục thường xuyên.
  • Bỏ hẳn bia, rượu, cà phê, thuốc lá và đường tinh luyện.

Các chế độ ăn thải độc khác nhau có sự khác nhau về cường độ và thời gian.

Điều then chốt: có nhiều chế độ ăn thải độc khác nhau. Một số trong đó bao gồm việc nhịn ăn, ăn các loại thực phẩm cụ thể, tránh các thành phần có hại và dùng sản phẩm bổ sung.

Những độc tố nào cần phải loại bỏ?

nuoc ep detox qua luu
Nước ép quả lựu Detox

Chế độ ăn thải độc hiếm khi xác định các độc tố cụ thể muốn loại bỏ hoặc chính xác là làm thế nào để loại bỏ chúng. Thực tế thì hầu như không có bằng chứng nào cho thấy chế độ ăn thải độc thực sự mang “độc tố” ra khỏi cơ thể hết.

Quan trọng hơn đó là thực sự không có bằng chứng khoa học nào ủng hộ khẳng định rằng cơ thể chúng ta chứa đầy chất độc và cần được làm sạch.

Cơ thể con người thực ra rất giỏi tự làm sạch thông qua gan, phân, nước tiểu và mồ hôi. Gan khiến cho chất độc trở nên vô hại và rồi đảm bảo rằng chúng được giải phóng ra khỏi cơ thể (3, 4, 5, 6, 7).

Bất chấp điều này, vẫn có một số chất hóa học có thể không dễ đào thải bằng các quá trình này, bao gồm chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy, phthalate, bisphenol A (BPA) và kim loại nặng (3, 8, 9, 10, 11).

Chúng có xu hướng tích tụ lại trong mô mỡ hay máu và có thể mất một thời gian dài, thậm chí là hàng năm trời cơ thể mới đào thải được chúng (12, 13, 14).

Tuy nhiên, nói chung thì ngày nay các hợp chất này đã bị cấm sử dụng hoặc giới hạn sử dụng trong các sản phẩm thương mại (15).

Nói thì nói như vậy nhưng có rất ít bằng chứng cho thấy chế độ ăn thải độc thực sự giúp đào thải bất kì hợp chất nào trên đây.

Điều then chốt: chế độ ăn thải độc hiếm khi xác định được các chất độc cụ thể mà nó sẽ đào thải, và có ít bằng chứng cho thấy chúng có đào thải bất kì chất độc nào không. Cơ thể con người có thể tự làm sạch đa số các độc tố thông qua gan, phân, nước tiểu và mồ hôi.

Chế độ ăn Detox diet có tác dụng không?

detox bang chanh
Detox bằng chanh

Một số người tuyên bố rằng họ cảm thấy tập trung và sung sức hơn trong và sau khi thực hiện ăn kiêng giải độc.

Tuy nhiên, việc sức khỏe được cải thiện này chỉ đơn giản có thể là do loại bỏ thực phẩm chế biến sẵn, rượu và các chất khác không có lợi cho sức khỏe ra khỏi chế độ ăn mà thôi. Có thể cũng là do bạn uống vitamin và các chất khoáng mà trước kia không hề dùng.

Mặt khác, nhiều người cũng thông báo là họ cảm thấy vô cùng mệt mỏi trong thời gian ăn kiêng giải độc.

Có một số bằng chứng từ các nghiên cứu trên động vật cho thấy rau mùi, một loại tảo tên là Chlorella và nhiều loại axit và chất keo trong trái cây có thể giúp loại bỏ kim loại độc hại và chất ô nhiễm hữu cơ (2).

Detox giảm cân

Hiện tại có rất ít nghiên cứu khoa học xem xét tỉ mỉ tác dụng của chế độ ăn thải độc đối với việc giảm cân (2).

Trong khi một số người có thể giảm cân nhiều trong thời gian ngắn thì việc này dường như lại là do mất nước và lượng hydrat-cacbon dự trữ chứ không phải là giảm mỡ. Do đó lượng cân nặng này thường nhanh chóng được lấy lại một khi bạn bắt đầu ăn bình thường trở lại.

Tác dụng giảm cân của một chế độ ăn thải độc (gọi là “chế độ ăn thải độc chanh”) gần đây đã được nghiên cứu trên những phụ nữ Hàn Quốc thừa cân. Họ chỉ uống hỗn hợp si-rô cây phong hữu cơ hoặc si-rô cọ và nước chanh trong 7 ngày.

Chế độ ăn này giảm đáng kể khối lượng cơ thể, chỉ số BMI, tỉ lệ mỡ, tỉ lệ vòng eo so với vòng hông và chu vi vòng eo bên cạnh việc làm giảm dấu hiệu viêm nhiễm trong cơ thể (16).

Kết quả cũng chỉ ra tác dụng có lợi đối với hoóc-môn bằng việc giảm mức kháng insulin và nồng độ leptin tuần hoàn.

Nếu chế độ ăn thải độc có liên quan đến việc hạn chế ca-lo một cách nghiêm ngặt thì chắc chắn nó sẽ làm giảm cân và cải thiện trao đổi chất.

Tuy nhiên, loại ăn kiêng “cấp tốc” này chắc chắn sẽ không mang đến kết quả dài hạn trừ khi bạn đồng thời thay đổi lối sống của mình.

Điểm then chốt: vẫn chưa có các nghiên cứu liên kết chế độ ăn thải độc với việc giảm cân. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng chế độ ăn thải độc có thể giúp giảm cân ngắn hạn.

Chế độ ăn thải độc, nhịn ăn ngắn hạn và stress

Nhiều loại chế độ ăn thải độc khác nhau có thể có ảnh hưởng tương tự như nhịn ăn ngắn hạn hoặc nhịn ăn không liên tục.

Nhịn ăn ngắn hạn có thể cải thiện các dấu hiệu bệnh tật khác nhau ở một số người, bao gồm cải thiện độ nhạy cảm với leptin và insulin (17, 18).

Tuy nhiên các tác dụng này không thể áp dụng cho tất cả mọi người. Các nghiên cứu trên phụ nữ cho thấy rằng cả việc nhịn ăn 48 tiếng đồng hồ và 3 tuần nhằm giảm lượng ca-lo nạp vào đều có thể làm tăng nồng độ hoóc-môn gây stress (19, 20).

Thêm vào đó, chế độ ăn kiêng cấp tốc có thể gây căng thẳng do người thực hiện phải chống lại cám dỗ muốn ăn no và lúc nào cũng có cảm giác đói (21, 22).

Điểm then chốt: một số chế độ ăn thải độc có thể giống với chế độ ăn chay liên tục vốn có thể cải thiện một số dấu hiệu sức khoẻ.

Các khía cạnh có lợi của chế độ ăn thải độc

nuoc detox
Nước Detox

Có một số khía cạnh của chế độ ăn thải độc có thể có lợi cho sức khỏe (4) bao gồm:

  • Tránh kim loại nặng và các chất gây ô nhiễm hữu cơ lâu ngày.
  • Loại bỏ “độc tố” ra khỏi mỡ trong cơ thể bằng cách giảm lượng mỡ thừa.
  • Tập thể dục và đổ mồ hôi thường xuyên.
  • Ăn thực phẩm nguyên cám, thực phẩm bổ dưỡng và có lợi cho sức khỏe.
  • Tránh ăn thực phẩm chế biến sẵn.
  • Uống nước và trà xanh.
  • Tránh bị căng thẳng và ngủ sâu giấc.

Tuân theo những lời khuyên này thông thường sẽ giúp bạn cải thiện sức khỏe bất kể chúng có liên quan đến thải độc hay không.

Điểm then chốt: nhiều khía cạnh của chế độ ăn giải độc thường có liên hệ với việc sức khỏe được cải thiện. Chúng bao gồm việc tránh các chất độc có trong môi trường, tập thể dục, ăn thức ăn bổ dưỡng, uống nước, tránh bị căng thẳng và thư giãn.

Độ an toàn và tác dụng phụ

Trước khi thực hiện bất kì chế độ “thải độc nào” thì điều quan trọng là nên xem xét các tác dụng phụ có thể có.

detox bang chanh
Detox bằng chanh

Hạn chế nạp calo nghiêm ngặt

Nhiều chế độ ăn thải độc khuyên nên nhịn ăn hoặc nghiêm túc hạn chế nạp ca-lo. Nhịn ăn ngắn hạn và việc giới hạn lượng ca-lo nạp vào có thể gây ra mệt mỏi, cáu gắt và hơi thở có mùi.

Nhịn ăn dài hạn có thể gây ra thiếu hụt năng lượng, vitamin và các chất khoáng cũng như mất cân bằng các chất điện phân và thậm chí là chết (23).

Hơn nữa, các phương pháp thụt rửa ruột già mà đôi khi được đề xuất trong quá trình thải độc có thể gây ra mất nước, chuột rút, sưng phù, buồn nôn và nôn ói (24).

Lạm dụng thuốc

Một vài chế độ ăn thải độc có thể gây ra nguy cơ lạm dụng các thực phẩm chức năng, thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu và ngay cả nước.

Ngành công nghiệp thải độc đang thiếu đi các quy tắc và việc giám sát, thêm nữa nhiều loại thực phẩm và sản phẩm bổ sung giúp giải độc có thể không có bất kì căn cứ khoa học nào.

Trong tình huống xấu nhất, các thành phần trong sản phẩm thải độc có thể không giống với ghi trên nhãn mác. Điều này có thể dẫn đến lạm dụng thuốc gây ra nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng và thậm chí là chết người (25).

Những ai nên tránh ăn kiêng thải độc?”

Một số nhóm người không nên dùng bất kì chương trình thải độc hay chế độ dinh dưỡng hạn chế nạp ca-lo nào, ít nhất là nên hỏi ý kiến bác sĩ trước. Số này bao gồm trẻ em, thanh thiếu niên, người già, người suy dinh dưỡng, phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú và người gặp các vấn đề về đường huyết hoặc sức khỏe như tiểu đường hoặc rối loạn ăn uống.

Điểm then chốt: chế độ ăn thải độc có thể hạn chế lượng năng lượng và chất dinh dưỡng nạp vào cơ thể. Một số còn bao gồm các phương pháp và sản phẩm bổ sung có thể gây hại. Vài nhóm người không bao giờ nên thực hiện ăn kiêng thải độc.

Đừng đưa những thứ tạp nhạp vào cơ thể

Con người không bao giờ có thể tránh khỏi bị nhiễm độc. Hầu hết thời gian cơ thể bạn hoạt động vô cùng hiệu quả trong việc đào thải chúng mà không cần đến bất kì sự giúp đỡ nào khác.

Tuy nhiên, nếu thực hiện một chế độ ăn thải độc khiến bạn bắt đầu ăn uống và cảm thấy khỏe hơn thì điều đó thật tuyệt vời. Nhưng việc này chắc chắn không liên quan gì đến việc loại bỏ độc tố hết ngoài việc đơn thuần là bạn đang đưa ít thứ vô giá trị vào cơ thể hơn mà thôi.

Có một phương pháp khôn ngoan hơn nhiều đó là ngay từ đầu hãy tránh đưa những thứ độc hại (thức ăn nhanh, thuốc lá,…) vào cơ thể.

Nếu bạn đã không đầu độc mình thì không cần phải thải độc đâu!

Chia sẻ

Để lại một trả lời

Hãy là người đầu tiên nhận xét!

Thông báo cho
avatar
wpDiscuz